KONULARINA GÖRE ŞİİR TÜRLERİ(LYS KONU ANLATIMI)

okulsoru Nisan 18, 2012 0

KONULARINA GÖRE ŞİİR TÜRLERİ

Şiirler işlenilen konularına ve söyleniş biçimlerine göre türlere ayrılır.

1.       Lirik Şiir

İçten gelen heyecanları, coşkulu bir dille anlatan duygusal şiir türüdür. İnsanlarda güzellik duygusu uyandırmayı amaçlarlar. Akıldan çok, içe doğan türlü duyguları anlatan şiirlere lirik şiir denir. Adını Eski Yunan’da lir adlı saz eşliğinde söylenen şiirlerden almıştır.

Lirik şiirde bir coşku, içtenlik ve feryat vardır. Ayrılık, aşk, hasret, sevgi gibi konuları etkili ve coşkulu şekilde anlatılmaya çalışılır. Edebiyatımızda özellikle gazeller, murabbalar, şarkılar, koşmalar, semailer lirik şiir türüne örnektir.

Lirik şiir tarzında örnek veren şairler:

Divan edebiyatında: Fuzûlî, Nedîm…

Halk edebiyatında: Yunus Emre, Karacaoğlan…

Modern edebiyatta: Yahya Kemal, Ahmet Haşim…

2.       Pastoral Şiir

Doğa güzelliklerini, orman, yayla, dağ, köy ve çoban yaşamını, çobanların hayatındaki ilginç olayları ve bunlara karşı duyulan özlemleri anlatan şiir türüne denir.

Pastoral şiirler, süsten ve özentiden uzak bir dile sahiptir. Edebiyatımızda, Faruk Nafiz Çamlıbel (Çoban Çeşmesi), Kemalettin Kamu (Bingöl Çobanları) pastoral şiire örnek veren birkaç şairimizdir.

3.       Didaktik Şiir

Belli bir düşünceyi aşılama ya da belli bir konuda öğüt, bilgi vermek; ahlakî bir ders çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan, duygu yönü zayıf şiir türüdür. Manzum hikayeler, fabllar, hicivler, tekke ve tasavvuf şairlerinin öğretici nitelikteki şiirleri bu şiir türüne örnektir. Tevfik Fikret’in “Haluk’un Defteri” ve Mehmet Akif’in manzum hikayeleri bu şiir türünün edebiyatımızdaki birkaç örneğidir.

4.       Epik Şiir

Konusu savaş, kahramanlık, yiğitlik ve vatan sevgisi olan ya da tarihsel bir olayı coşkulu bir anlatımla işleyen şiirlere denir. Bunlara kahramanlık şiirleri adı da verilir. Epik şiirler, “doğal epik” ve “yapay epik” olmak üzere ikiye ayrılır.

a.       Doğal Epik: Milletin hayatını etkileyip derin izler bırakan tarihi olayları, kahramanlık yönü ile işleyen manzum hikayelerdir. Bu manzum hikayeler o milletin halk şairleri tarafından söylenir. Destanlar bu türe örnek olarak gösterilebilir.

b.      Yapay Epik: Yakınçağdaki milletlerin hayatlarına ait tarihi ya da toplum olaylarını anlatan şiirlerdir.

5.       Satirik Şiir

İnsan ve toplum hayatının aksayan yönlerini, insanların çeşitli konulardaki zayıflıklarını güldürücü ögelerden yararlanarak dile getiren şiir türüdür. Satirik şiirde zekice, ince bir alay tarzı ile kişileri ve olayları eleştirme vardır.

Divan edebiyatındaki karşılığı “hiciv” dir. Şeyhi’nin 15. Yüzyılda yazdığı Harname, Fuzuli’nin 16. Yüzyılda yazdığı Şikayetname, Nefi’nin 17. Yüzyılda yazdığı Siham-ı Kaza bu türün divan şiirindeki en meşhur örnekleridir.

Halk edebiyatındaki karşılığı “taşlama” dır. Dertli, Seyrani gibi halk şairleri taşlamalarıyla ünlüdürler.

6.       Dramatik Şiir

Acıklı ve üzüntü verici olayları konu alan manzum tiyatrolardır.